Cztery dni z Andrzejem Wajdą. 6. Festiwal Filmowy „Wajda na Nowo” zakończony

W Suwałkach zakończyła się 6. edycja Festiwalu Filmowego „Wajda na Nowo”. Od 20 do 23 sierpnia rodzinne miasto Andrzeja Wajdy stało się miejscem spotkań z polskim kinem, teatrem, muzyką i twórcami, którzy przez lata współpracowali z reżyserem. Tegoroczna edycja miała szczególny charakter, ponieważ odbywała się w ramach Roku Andrzeja Wajdy, ustanowionego w związku ze 100. rocznicą jego urodzin i 10. rocznicą śmierci.

Festiwal organizowany jest w Suwałkach od 2021 roku. Jego celem jest nie tylko przypominanie filmów Andrzeja Wajdy, ale także ponowne odczytywanie jego twórczości, przybliżanie historii polskiego kina oraz tworzenie okazji do spotkań z artystami. Dyrektorem artystycznym festiwalu jest Andrzej Pągowski, a dyrektorem programowym Łukasz Maciejewski.

Tegoroczny program obejmował ponad czterdzieści wydarzeń, w tym projekcje filmowe, spotkania, debaty, wystawy, konkurs filmów krótkometrażowych, spektakle teatralne, koncert oraz kino plenerowe.

Festiwal rozpoczął się od wystawy Andrzeja Pągowskiego

Pierwszym wydarzeniem festiwalu był wernisaż wystawy Andrzeja Pągowskiego „Wajda na nowo – suplement”, który odbył się 20 sierpnia w patio Suwalskiego Ośrodka Kultury.

Tym razem artysta sięgnął po mniej oczywistą część dorobku Andrzeja Wajdy, czyli jego twórczość teatralną, szczególnie realizacje Teatru Telewizji. Na wystawie znalazły się między innymi plakaty inspirowane „Hamletem”, „Makbetem”, „Zbrodnią i karą” oraz „Bigda idzie!”. Wernisaż zgromadził przedstawicieli świata filmu i kultury, a wśród obecnych znaleźli się między innymi Allan Starski, Emilia Krakowska, Olgierd Łukaszewicz i Robert Więckiewicz.

Pągowski, który pełni funkcję dyrektora artystycznego festiwalu, podczas tegorocznej edycji mówił o potrzebie ponownego odkrywania twórczości reżysera:

„To jest odkrywanie i myślę, że dla wszystkich osób, które będą się spotykały z twórczością Andrzeja Wajdy, właśnie to jest odkrywanie na nowo. Myślę, że w momencie kiedy zdajemy sobie sprawę jak niektóre nasze autorytety szybko odchodzą, warto pamiętać o tym kim był Andrzej Wajda”.

Po wernisażu odbyło się oficjalne otwarcie festiwalu prowadzone przez Katarzynę Borowiecką. Publiczność zobaczyła film z pozdrowieniami od Krystyny Zachwatowicz-Wajdy oraz krótkometrażową „Lekcję pływania” Andrzeja Wajdy z 1970 roku. Następnie Łukasz Maciejewski rozmawiał z Robertem Więckiewiczem. Było to pierwsze spotkanie aktora z suwalską publicznością. Wieczór zakończyła projekcja filmu „Wałęsa. Człowiek z nadziei” z 2013 roku.

Muzyka z filmów Wajdy zabrzmiała w Suwałkach

Pierwszy dzień zakończył koncert „Wajda – Muzyka” pod batutą Adama Sztaby. Orkiestra wykonała muzykę inspirowaną filmami Andrzeja Wajdy, a na ekranie pojawiały się sceny z jego produkcji. W programie znalazły się motywy między innymi z „Kanału”, „Popiołu i diamentu”, „Wesela”, „Dantona” i „Człowieka z marmuru”.

Koncert był częścią projektu Wschód Kultury i został zorganizowany przy współpracy Narodowego Centrum Kultury, Miasta Suwałki i Suwalskiego Ośrodka Kultury. Wydarzenie objęte było honorowym patronatem Prezydenta Miasta Suwałk.

Jeszcze tego samego wieczoru odbyło się plenerowe Kino Wajda. Na bulwarach nad Czarną Hańczą pokazano „Brzezinę” z 1970 roku. Film zapowiedzieli Emilia Krakowska, Olgierd Łukaszewicz i Joanna Sztelmer-Stabińska.

Drugi dzień festiwalu: kino, książki, teatr i „Wajda obywatel”

21 sierpnia program rozpoczął pokaz filmu „Lombard” Łukasza Kowalskiego w ramach cyklu „Szkoła Wajdy Prezentuje”. Projekcji w Cinema Lumiere towarzyszyło spotkanie prowadzone przez Ajkę Tarasow, Filipa Marczewskiego i Agnieszkę Marczewską.

Następnie odbyło się spotkanie „Książki na Nowo”. Andrzej Pągowski opowiadał o swojej publikacji „Wajda na Nowo”, Joanna Szczepkowska przedstawiła książkę „Wyspa Teo”, a Elżbieta Janicka mówiła o publikacji „Marzenia filmowe Andrzeja Wajdy”. Spotkanie poprowadziła Katarzyna Borowiecka.

Kolejnym punktem była „Wajda w Teatrze Telewizji”. Łukasz Maciejewski rozmawiał z Olgierdem Łukaszewiczem, a następnie publiczność obejrzała „Wieczernik” z 1985 roku w reżyserii Andrzeja Wajdy. Spektakl powstał na podstawie dramatu Ernesta Brylla.

Po południu odbyła się debata „Wajda obywatel”, prowadzona przez Katarzynę Borowiecką. Wzięli w niej udział Michał Kwieciński, Wojciech Marczewski, Allan Starski, Olgierd Łukaszewicz i Joanna Szczepkowska. Po debacie zaprezentowano „Dantona” Andrzeja Wajdy z 1982 roku.

Wieczorem Anna Seniuk wystąpiła w spektaklu „Księga ziół i nie tylko” na podstawie prozy Sándora Máraiego. Aktorka była jednocześnie reżyserką, autorką scenariusza i wykonawczynią przedstawienia.

Sobota należała do młodych twórców i „Dziedzictwa Andrzeja Wajdy”

22 sierpnia festiwal rozpoczął pokaz „Utraty równowagi” Korka Bojanowskiego w ramach cyklu „Szkoła Wajdy Prezentuje”. Po filmie odbyła się rozmowa z reżyserem, prowadzona przez Ajkę Tarasow, Filipa Marczewskiego i Agnieszkę Marczewską.

Następnie w Sali Kameralnej Suwalskiego Ośrodka Kultury pokazano filmy zakwalifikowane do konkursu krótkich metraży. W jury znaleźli się Agnieszka Marczewska, Filip Marczewski, Andrzej Pągowski, Allan Starski oraz Robert Więckiewicz.

Po południu powrócono do teatralnego dorobku Wajdy. Michał Kwieciński i Olgierd Łukaszewicz rozmawiali o „Bigdzie idzie!”, a następnie pokazano spektakl Juliusza Kaden-Bandrowskiego w reżyserii Andrzeja Wajdy z 1999 roku.

O godzinie 17.00 odbyło się kolejne spotkanie z cyklu „Wajda w Teatrze Telewizji”. Łukasz Maciejewski rozmawiał z Magdaleną Zawadzką, po czym pokazano „Makbeta” Williama Szekspira w reżyserii Wajdy z 1969 roku.

Najważniejszym punktem sobotniego wieczoru była główna debata jubileuszowa „Dziedzictwo Andrzeja Wajdy”. W rozmowie uczestniczyli Emilia Krakowska, Magdalena Zawadzka, Michał Kwieciński, Wojciech Marczewski, Andrzej Pągowski, Allan Starski, Maja Komorowska, Robert Więckiewicz i Olgierd Łukaszewicz. Po debacie publiczność obejrzała „Zemstę” Andrzeja Wajdy z 2002 roku.

Sobotni dzień zakończyło plenerowe Kino Wajda. Na bulwarach pokazano „Ucieczkę z kina Wolność” Wojciecha Marczewskiego. Film zapowiedzieli Wojciech Marczewski, Teresa Marczewska i Joanna Sztelmer-Stabińska.

Niedziela rozpoczęła się od filmów młodych twórców

Ostatni dzień festiwalu rozpoczął się w Cinema Lumiere od kolejnego spotkania w ramach „Szkoły Wajdy”. Pokazano trzy produkcje: „Niech zostanie bez tytułu” Mieszka Chromki, „Siłę oporu” Elżbiety Benkowskiej oraz „Lata świetlne” Moniki Proby. Spotkanie prowadzili Ajka Tarasow, Filip Marczewski i Agnieszka Marczewska.

Następnie odbyło się kolejne spotkanie „Książki na Nowo”. Gośćmi Magdaleny Zawadzkiej i Łukasza Maciejewskiego była rozmowa poświęcona książkom i wspomnieniom związanym z kinem. Spotkanie prowadziła Katarzyna Borowiecka.

O godzinie 13.00 w Suwałkach odsłonięto mural poświęcony Andrzejowi Wajdzie, którego autorem jest Andrzej Pągowski. Mural znajduje się na budynku I Liceum Ogólnokształcącego przy ulicy Andrzeja Wajdy, od strony suwalskich bulwarów. Stał się jednym z trwałych elementów upamiętniających reżysera w jego rodzinnym mieście.

„Panny z Wilka” i spotkanie z aktorami

Przed galą odbyło się jeszcze spotkanie w ramach Kina Wajda. Łukasz Maciejewski rozmawiał z Anną Seniuk, Mają Komorowską, Wiesławą Starską i Allanem Starskim. Następnie zaprezentowano „Panny z Wilka” Andrzeja Wajdy z 1979 roku.

Była to kolejna okazja do spotkania z artystami, którzy znają twórczość Wajdy nie tylko z ekranu, ale również z własnej pracy przy jego filmach.

Gala finałowa. Nagrody dla wybitnych twórców

Cztery dni festiwalu zakończyła niedzielna Gala Finałowa w Sali im. Andrzeja Wajdy. Wydarzenie prowadziła Katarzyna Borowiecka.

Za całokształt twórczości uhonorowani zostali Janusz Gajos, Wojciech Marczewski oraz Allan Starski. Laudacje wygłosił Łukasz Maciejewski.

Janusz Gajos to jeden z najważniejszych polskich aktorów filmowych i teatralnych. Wojciech Marczewski jest reżyserem i scenarzystą, autorem między innymi „Zmor”, „Klucznika” i „Dreszczy”. Allan Starski jest jednym z najbardziej cenionych polskich scenografów, laureatem Oscara za scenografię do „Listy Schindlera”. Wszyscy trzej zostali w Suwałkach wyróżnieni za całokształt twórczości.

Podczas gali wręczono również Grand Prix konkursu filmów krótkometrażowych. Otrzymała je Klaudia Fortuniak. Przewodniczącym jury był Filip Marczewski. Nagrodzony film został następnie zaprezentowany publiczności.

Zwieńczeniem całego festiwalu był spektakl „Separatka” w wykonaniu Joanny Szczepkowskiej i Doroty Landowskiej.

Cztery dni poświęcone Wajdzie

Tegoroczna edycja pokazała Andrzeja Wajdę nie tylko jako autora najważniejszych polskich filmów, ale również jako twórcę teatru, artystę zainteresowanego literaturą i historią oraz człowieka, którego praca przez dekady łączyła kolejne pokolenia polskich aktorów, reżyserów i artystów.

Podczas festiwalu w Suwałkach spotkali się między innymi Janusz Gajos, Robert Więckiewicz, Anna Seniuk, Emilia Krakowska, Magdalena Zawadzka, Maja Komorowska, Olgierd Łukaszewicz, Joanna Szczepkowska, Wojciech Marczewski, Allan Starski, Michał Kwieciński i Andrzej Pągowski.

W rozmowie podsumowującej wydarzenie Andrzej Pągowski zwrócił uwagę właśnie na potrzebę ponownego odkrywania Wajdy. „To jest odkrywanie” i przypominanie sobie, kim był reżyser, którego twórczość pozostaje ważną częścią polskiej kultury.

Podczas jednej z wypowiedzi związanych z festiwalem Czesław Renkiewicz, prezydent Suwałk, podkreślał również znaczenie tegorocznej edycji: „Szósty ten festiwal w ramach roku Andrzeja Wajdy, ale cieszę się niezmiennie, że tak sprawnie, tak pięknie udało nam się przeprowadzić właśnie ten festiwal i zaangażować do jego przeprowadzenia tak wybitne osoby jak chociażby Andrzej Pągowski i tutaj również Łukasz Maciejewski pomagał nam.”

6. Festiwal Filmowy „Wajda na Nowo” dobiegł końca, ale jego tegoroczne wydarzenia pozostawiły w Suwałkach nie tylko wspomnienia ze spotkań i projekcji. Jednym z trwałych śladów jest mural Andrzeja Pągowskiego, który od teraz przypomina o urodzonym w Suwałkach reżyserze także w miejskiej przestrzeni. 

Festiwal został zorganizowany przez Miasto Suwałki i Suwalski Ośrodek Kultury. Tegoroczną edycję wsparły Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Województwo Podlaskie, Totalizator Sportowy oraz Narodowe Centrum Kultury. Partnerami byli także Bardzo Dziki Wschód i Wajda School & Studio.